Murudeshwar Temple Karnataka: मुरुडेश्वर शिव मंदिर कर्नाटक

  मुरुडेश्वर शिव मंदिर : एक आध्यात्मिक आणि नयनरम्य सौंदर्य

मुर्डेश्वर, सुप्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र असलेल्या मुरुडेश्वर मंदिर भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तरा कन्नड जिल्ह्यातील भटकळ तालुक्यातील एक लहान शहर आहे. मुरुडेश्वर मंदिर हे भगवान शिवाला समर्पित आहे आणि हे मुरुडेश्वरमधील प्रमुख ठिकाणांपैकी एक आहे. हे शहर पूर्वी 'मृदेश्वर' म्हणून ओळखले जात होते आणि नंतर मंदिराच्या बांधकामानंतर त्याचे नाव मुरुडेश्वर असे ठेवले गेले.

हे सर्वात जुने मंदिर आहे आणि ते रामायण काळाशी जोडलेले आहे. भगवान मुरुडेश्वराची 123 फूट उंचीची मूर्ती आहे. येथे भगवान शिव आत्म लिंगाच्या रूपात आहेत. 

अरबी समुद्राच्या किनार्‍यावर वसलेले हे एक सुंदर ठिकाण आहे. गोपुरम नावाने ओळखला जाणारा 20 मजली, स्मारक टॉवर मंदिरासमोर आहे. 237.5 फूट उंच राजा गोपुरासह संपूर्ण मंदिर आणि मंदिर परिसर, सर्वात उंचांपैकी एक आहे. मुरुडेश्वर मंदिराचे महत्त्व जगभरात ओळखले जाते कारण हे ठिकाण जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी शिव मूर्ती आहे. 

मुख्य देवता श्री मृदेसालिंग आहे, ज्याला मुरुडेश्वर असेही म्हणतात. लिंग हे मूळ आत्मलिंगाचा एक भाग आहे, असे मानले जाते आणि ते जमिनीच्या पातळीपासून सुमारे दोन फूट खाली आहे. अभिषेक, रुद्राभिषेक, रथोत्सव इत्यादी विशेष सेवा करणारे भक्त गर्भगृहाच्या उंबरठ्यासमोर उभे राहून देवतेचे दर्शन घेऊ शकतात. 

मुरुडेश्वर मंदिर हे अशा मंदिरांपैकी एक आहे, जे अगदी समकालीन दिसत असले, तरी ते प्राचीन काळातील आहे. हे मंदिर भगवान शिवाच्या रूपांपैकी एक मानल्या जाणार्‍या मुरुडेश्वराची पूजा करण्यासाठी समर्पित आहे. मंदिराची एक आकर्षक गोष्ट आहे ती म्हणजे ते तीन बाजूंनी अरबी समुद्राने वेढलेले आहे. याशिवाय आणखी विलोभनीय बनवणारी गोष्ट म्हणजे भगवान शिवाच्या एका विशाल पुतळ्याचे स्थान जे भारतातील भगवान शिवाची दुसरी सर्वात मोठी मूर्ती आहे.

मुरुडेश्वर मंदिराविषयी : 

मंदिराचे सर्वात लक्षवेधक वैशिष्ट्य म्हणजे भगवान शिवाची भव्य मूर्ती जी अशा प्रकारे बांधली गेली आहे की सूर्याची किरणे सर्वप्रथम शिवाच्या मूर्तीवर पडतात. मुरुडेश्वर मंदिरात असलेली ही शिवप्रतिमा भगवान शिवाची दुसरी सर्वात मोठी मूर्ती आहे, नेपाळमधील कैलासनाथ महादेवाची सर्वात मोठी मूर्ती आहे.

मंदिराच्या मुख्य मंदिराच्या आत एक दीप आहे जो मंदिर बांधला तेव्हा जळत होता असे मानले जाते. समृद्धी आणि नशिबासाठी देवाचा आशीर्वाद मिळविण्यासाठी, लोक जळत्या दीपमध्ये तेल ओततात आणि तेलात त्यांची प्रतिमा पाहतात.

मंदिराची मुख्य देवता श्री मृदेसा लिंग आहे, जी मूळ आत्मा लिंगाचा एक भाग असल्याचे मानले जाते.

येथील शिवप्रतिमा खूपच प्रभावी आहे आणि तुम्हाला नक्कीच शांततेची भावना देईल. 

संपूर्ण मंदिर अत्यंत तपशीलवार आणि गुंतागुंतीच्या कोरीव कामांनी रेखाटलेले आहे ज्यात भगवान शिव अर्जुन आणि रावण यांना गीतेची शिकवण देत आहेत, भगवान गणेशाला आत्मा लिंगन देतात. मंदिराच्या मागील अंगणात विशेषतः श्री रामेश्वराला समर्पित एक लहान मंदिर देखील आहे.

तुम्ही शिवाच्या मूर्तीच्या जवळ असलेल्या शनैश्वराच्या मंदिराचे दर्शन घेऊ शकता. मुरुडेश्वर मंदिर हे भारतातील सर्वाधिक भेट दिलेल्या पर्यटन स्थळांपैकी एक आहे . हे ठिकाण विशेषत: महाशिवरात्रीच्या वेळी गजबजून जाते जेव्हा जगभरातून हजारो लोक या उत्सवाचा आनंद घेण्यासाठी या ठिकाणी भेट देतात.

मुरुडेश्वर मंदिराचा इतिहास (दंतकथा): 

लंकेचा असुर राजा रावणाला शिवाचे सर्व शक्तिशाली आत्मलिंग हवे होते, जेणेकरून तो त्याची पूजा करून अजिंक्य आणि अमर होऊ शकेल. त्याच्या कठोर तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन भगवान शिवाने त्याला आत्मलिंग दिले परंतु तो त्याच्या मूळस्थानी  पोहोचेपर्यंत ते जमिनीवर ठेवू नये असे सांगितले. आत्मलिंगाची पूजा करून रावण अधिक सामर्थ्यवान होईल या विचाराने अस्वस्थ होऊन देवांनी ते रावणापासून दूर नेण्याची योजना आखली. देवांना माहित होते की रावण भगवान शिवाचा एक धार्मिक भक्त असल्याने दररोज संध्याकाळी प्रार्थना  करण्यात वक्तशीर होता.

रावण गोकर्णाजवळ येताच भगवान विष्णूने आपल्या सुदर्शन चक्राने सूर्याला झाकले. संध्याकाळ झाली असा विचार करून रावणाच्या मनात आत्मलिंग जमिनीवर ठेवायचे की संध्याकाळचे विधी वगळायचे या विचारात होता. तेवढ्यात भगवान गणेश ब्राह्मण मुलाच्या वेशात त्या ठिकाणी आला. रावणाने त्या मुलाला बोलावून संध्याकाळची प्राथर्ना पूर्ण होईपर्यंत लिंग धरून ठेवण्यास सांगितले. मुलाने तीनदा त्याचे नाव पुकारण्यापूर्वी रावण परत आला नाही तर तो लिंग खाली ठेवेल या अटीवर मुलगा सहमत झाला. रावणाने होकार दिला आणि आपल्या विधी करायला निघून गेला, पण तोपर्यंत त्या मुलाने तीनदा त्याचे नाव पुकारले आणि आत्मलिंग पृथ्वीवर ठेवले आणि ते पृथ्वीवर घट्ट रुजले.

जेव्हा विष्णूने आपले सुदर्शन चक्र मागे घेतले, रावणाने तेजस्वी सूर्यप्रकाश पाहिला आणि त्याला समजले की त्याला देवांनी फसवले आहे. तो चिडला. तो लिंगाकडे आला आणि त्याने सर्व शक्तीनिशी ते उपटून टाकण्याचा प्रयत्न केला. पण मूर्ती थोडीही हलली नाही. मूर्तीचा आकार आता गायीच्या कानासारखा दिसत होता. त्यामुळे ते ठिकाण गोकर्ण म्हणून ओळखले जाते. शिखा पडल्याने रावण खूप अस्वस्थ झाला आणि त्याने त्या मुलाला त्याच्या डोक्यावर मारले. रागाच्या भरात त्यांने सज्जेश्वर येथे २३ मैलांवर पडलेल्या लिंगाची केस ओढून फेकून दिली. त्याने “वामदेव लिंग” च्या रूपात 27 मैल दूर दक्षिणेला गुणेश्वरावर झाकण फेकले. त्याने मूर्तीला गुंडाळलेले कापड दक्षिणेला ३२ मैल दूर समुद्राच्या किनाऱ्यावर असलेल्या कंदुका डोंगरावर फेकले. याने मुरुडेश्वर येथे “अघोरा” चे रूप घेतले. धारेश्वर येथे मूर्तीला वळण लावणारा धागा दक्षिणेकडे झुकत होता, त्याला “तत्पुरुष लिंग” म्हणून ओळखले जाते.

शिवाला हे सर्व पवनदेव वायूकडून शिकायला मिळाले. ते पार्वती आणि गणेशासोबत पृथ्वीवर आले आणि त्यांनी या पाचही स्थानांना भेटी देऊन लिंगाची पूजा केली. त्यांनी घोषित केले की ही त्यांची पंचक्षेत्रे असतील आणि त्या ठिकाणी लिंगांची पूजा करणारे सर्व पापांपासून मुक्त होतील आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण होतील आणि शेवटी ते शिवाच्या निवासस्थानी पोहोचतील.

तसेच, मुरुडेश्वर येथे, संत भगीरथ भगवान शिवाच्या केसांच्या कळपातून गंगा पृथ्वीवर येण्याची वाट पाहत आहेत.

मुरुडेश्वर मंदिराची वेळ

भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ - सप्टेंबर ते फेब्रुवारी

दर्शनासाठी पारंपरिक पेहरावाला परवानगी आहे. 

मंदिराला भेट देण्याची  वेळ :

सकाळी 6.00 ते 8.30 वा

आरतीची वेळ:

रुद्राभिषेक सकाळी 6.00 ते दुपारी 12:00 आणि दुपारी 3:00 ते 7:00 या वेळेत होतो.

स्थान:

मुरुडेश्वर मंदिर उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील भटकळ तालुक्यात आहे.

मंदिर परिसर 

मुरुडेश्वर मंदिर हे दक्षिण भारतातील एक लोकप्रिय तीर्थक्षेत्र मानले जाते. निसर्गसौंदर्यामुळे आणि नयनरम्य ठिकाणामुळे हे पर्यटकांच्या आकर्षणाचे ठिकाण आहे. तिन्ही बाजूंनी समुद्र आणि त्यावर मंदिर असलेली छोटी टेकडी म्हणजे सूर्यास्त पाहण्याचे ठिकाण. सुंदर समुद्रकिनारा आणि नेत्राणी बेट नौकाविहार, स्नॉर्कलिंग आणि स्कूबा डायव्हिंगच्या संधी प्रदान करते.

मंदिराव्यतिरिक्त, शहरात इतरही आकर्षणे आहेत ज्यात समुद्रकिनारी पोहणे, स्नॉर्कलिंग आणि बोट राइड यांसारख्या रोमांचकारी क्रियाकलापांचा समावेश आहे, कारण समुद्र शांत, अखंड आणि सुंदर आहे.

मंदिर आणि किल्ला देखील सर्वात जास्त भेट दिलेली ठिकाणे आहेत.